zondag 30 oktober 2011

Minister Leers verschuilt zich ten onrechte achter het recht en zijn voorgangers

De laatste dagen is het nieuws in Nederland gedomineerd door Mauro, de Angolese jongen die al 8 jaar bij een pleeggezin in Nederland woont en nu terug moet naar Angola. Mauro is goed een geïntegreerde welbespraakte jongen die net 18 is geworden. De opvang door het Nederlandse pleeggezin was als tijdelijk bedoeld en nu moet hij van minister Leers terug naar Angola. Inmiddels is Mauro echter zo verbonden met de Nederlandse maatschappij en zo losgeweekt van de Angolese maatschappij, dat hij hier veel meer thuis hoort dan daar. Ook heeft hij na 8 jaar een band met zijn pleegouders en zij met hem, die bij het verbreken daarvan een ernstige inbreuk zou zijn op het recht op Family Life van alle betrokkenen. 
De vraag is dan ook: waarom zou je in hemelsnaam deze jongen terugsturen? Het antwoord van minister Leers is tweeledig. Ten eerste is hij bang voor de precedentwerking en ten tweede beroept hij zich op rechtelijke uitspraken.
De precedentwerking is voorstelbaar op twee manieren. Ten eerste de 'aanzuigende werking'. Het idee dat als Mauro een verblijfsvergunning zou krijgen, opeens de hele wereld in een bootje zal stappen op weg naar Nederland. Er wordt dan gedaan alsof Nederland een enorm immigratieprobleem heeft, geheel onterecht. De cijfers tonen aan dat het aantal immigranten in Nederland juist al lange tijd aan het dalen is en ten onrechte wordt gedaan alsof bijvoorbeeld problemen met slecht geïntegreerde jongeren van bijvoorbeeld Marokkaanse afkomst, met immigratie te maken hebben. Dat is niet juist. In de jaren 60 had Nederland een groot tekort op de arbeidsmarkt en toen zijn hun ouders gevraagd om naar Nederland te komen, die jongeren zelf zijn gewoon hier geboren. Dit is niet een probleem van immigratie, maar van intergratie. Mauro is juist het voorbeeld van een jongen die goed integreert. Ook moet de rest van de wereld dan alleenstaande minderjarige zijn (gelukkig hebben de meeste derde wereldkinderen ook gewoon ouders) en een pleeggezin in Nederland vinden. Het argument van 'aanzuigende werking' lijkt dan ook nergens op gebaseerd.
De tweede manier van precedentwerking is juridisch. Ook die redenering snijd geen houd. Als de minister bijvoorbeeld oordeelt dat Mauro zo goed geïntegreerd is dat hij zijn binding met de Angolese cultuur totaal verloren heeft of dat de familieband met zijn pleegouders zo sterk is dat een inbreuk op dit Family Life niet gerechtvaardigd wordt door de belangen van de Nederlandse staat bij uitzetting, zijn dat hele feitelijke omstandigheden, specifiek voor Mauro, die sowieso per individueel geval moeten worden beoordeeld en daarom eigenlijk nooit vergelijkbaar zijn.
Het tweede argument, de rechtelijke uitspraken, is regelrechte onzin. In het Nederlandse bestuursrecht en vooral in het Nederlandse vreemdelingenrecht heeft de rechter heel weinig ruimte. Het idee van de machtenscheiding (rechter moet niet 'op de stoel van' het bestuur gaan zitten) maakt dat het bestuur (de minister in dit geval) het besluit neemt en de rechter het besluit van de minister alleen mag toetsen. De rechter verleent of weigert dus geen verblijfsvergunningen, maar mag alleen heel marginaal toetsen of het bestuur in redelijkheid tot dit oordeel heeft kunnen komen. De rechter treedt daarbij niet in de feitelijke beoordeling door het bestuur. Die feitelijke beoordeling is in dit geval dus het oordeel van de minister over het Family Life, over de mate waarin Mauro geen verbinding meer heeft met Angola en het belang van Nederland bij uitzetting van Mauro. De rechter kijkt zo marginaal naar de feitelijke beoordeling van het bestuur dat een 'ja' of 'nee' door het bestuur op alle feitelijke vragen, door de rechter meestal goedgekeurd wordt. Juridisch wordt dat geformuleerd als: '....niet is gebleken dat het bestuur niet in redelijkheid tot deze afweging heeft kunnen komen....' , of woorden van gelijke strekking.  Zelf ben ik een groot voorstander van een meer indringende toetsing van bestuursbesluiten door de rechter. De ruimte in dit geval vindt de rechter meestal niet in het Nederlandse recht, maar in het internationale recht. Het EVRM speelt hierbij een grote rol. In de hierboven besproken gevallen moet dan met name gedacht worden aan art. 8 (Family Life). Bij het EVRM (=Europees verdrag voor de rechten van de mens) zijn 52 landen partij, waaronder bijvoorbeeld Rusland, Turkije en Azerbaijan. Het is dan ook zeer onterecht dat minister Leers net doet alsof zijn beleid verplicht moet worden begrensd door het EVRM. Dat is een absolute ondergrens en een land als Nederland zou beleid moeten voeren dat mensenrechten een grotere bescherming biedt dan een verdrag waardoor ook de genoemde landen hun mensenrechten bescherming laten bepalen. Ik zeg beleid, want het is ook echt niet zo dat de vreemdelingenwet het vertrek van Mauro gebiedt. De vreemdelingenwet geeft namelijk heel veel ruimte, die moet worden ingevuld door beleid, neergelegd in het vreemdelingenbesluit, dat is dus beleid van de regering. Binnen dat beleid is er dan weer ruime beoordelingsvrijheid voor de minister in concrete gevallen. Binnen die beoordelingsruimte past makkelijk een verblijfsvergunning voor Mauro, minister Leers wil dat gewoon niet (al of niet onder druk van Wilders).
Tot slot heeft minister Leers nog wel geopperd dat zijn voorgangers Hirsch Ballin en Albayrak ook geen verblijfsvergunning aan Mauro hebben verleend. Dit argument snijdt ook geen hout. Zoals ik reeds eerder heb betoogd, gaat het bij het verlenen van deze verblijfsvergunning om een belangenafweging tussen het belang van Nederland bij uitzetting en de belangen van Mauro, waaronder zijn recht op Family Life. Dat Family Life is nu natuurlijk niet gelijk aan een paar jaar terug. Hoe langer Mauro onderdeel uitmaakt van het gezin, hoe hechter de band met de familie wordt en hoe minder snel je een dergelijke band zou moeten verbreken. De feitelijke situatie is niet vergelijkbaar met het moment waarop andere ministers hun afweging maakten. 
Het Nederlandse beleid op het gebied van vreemdelingenrecht is onmenselijk. Soms krijgt het een gezicht en wordt het hele land wakker. Jammer genoeg is dat zeldzaam en zijn het meestal nummers zonder gezicht. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar deze kamerbrief van twee maanden geleden.
Het mensenrechten hof had een vertrekmoratorium opgelegd naar Somalië, toch misschien wel het gevaarlijkste land ter wereld, onze schepen durven er niet eens langs te varen en er heerst ook nog eens een verschrikkelijke droogte en hongersnood, waardoor honderdduizenden het land zijn ontvlucht. Het mensenrechten hof had in een Engelse zaak toch wat ruimte gelaten, dus volgens minister Leers 'moet het tijdelijke vertrekmoratorium worden vervangen door een vaste beleidslijn'. Stel je voor dat we een paar Somaliërs niet zouden uitzetten, terwijl dat misschien juridisch wel mag.
Dat we ons opwinden over Mauro is terecht, maar het wordt tijd dat Nederlanders verantwoordelijkheid nemen voor hele het asielbeleid dat in onze naam door de regering wordt gevoerd en een ingrijpende herziening eisen.

vrijdag 7 oktober 2011

Bradley Manning 500 dagen in voorarrest

Op 26 mei 2010 werd Bradley Manning in Irak gearresteerd. Manning, geboren 17-12-1987 was op dat moment werkzaam als inlichtingenanalist voor het Amerikaanse leger in Irak. Hij wordt ervan beschuldigd geheime informatie gelekt te hebben naar Wikileaks.
De infrastructuur van Wikileaks is zo gebouwd dat geen informatie wordt bewaard over de herkomst van ge-upload materiaal. Het enige bewijs dat tot nu toe bekend is, zijn de logs van gesprekken die hij online heeft gevoerd met Adrian Lamo, die Manning heeft aangegeven bij de FBI.
Als de chat logs legitiem zijn, onthullen ze veel over de motivatie van Manning om de informatie naar buiten te brengen. Zomaar een paar citaten:
"…its important that it gets out... i feel, for some bizarre reason - it might actually change something"
"it belongs in the public domain"
"hopefully worldwide discussion, debates, and reforms - if not, than we're doomed - as a species - i will officially give up on the society we have if nothing happens"
 "i want people to see the truth… regardless of who they are… because without information, you cannot make informed decisions as a public"
De informatie bevatte onder andere talloze oorlogsmisdaden waar de VS over heeft gelogen, verslagen van meer dan honderdduizend burgerdoden en visie van Amerikaanse diplomaten op landen, politici en bedrijven.
Manning is een idealist met een overactief geweten. Als meer mensen dachten zoals hij was de wereld een veel betere plek.
De gelekte informatie had moeten leiden tot vervolging van personen verantwoordelijk voor oorlogsmisdrijven, wereldwijde discussie en verandering in de agressieve Amerikaanse buitenlandse politiek. In werkelijkheid is de reactie van de VS geweest: meer oorlogsmisdaden, een nog grotere geheimzinnigheid omtrent militaire operaties en inlichtingen diensten, een intimidatie- en mediacampagne tegen Wikileaks en een nu 500 dagen durende detentie van Manning onder omstandigheden die met gemak als marteling kwalificeren.
Bradley Manning heeft echter ook een andere beweging in gang gezet. Hij is een belangrijke inspiratie voor mensen zoals ik, die al lang vinden dat er iets mis is in de wereld, daar over denken en praten, maar uiteindelijk maar weinig actie ondernemen. Hij heeft ons laten zien wat een enorme impact één persoon kan hebben en hoe belangrijk het is om niet alleen van de zijkant toe te kijken, maar zelf de verandering te zijn. In de Arabische lente heeft Wikileaks een belangrijke rol gespeeld door op het juiste moment files te lekken over dictators in het Midden-Oosten. Een wereldwijde verontwaardiging over de gewetenloze methoden van onze leiders, doe door Manning & Wikileaks is blootgelegd, groeit en speelt een belangrijke rol in de overal gehoorde roep om verandering.
Ook worden we geconfronteerd met het feit dat geheimhouding tegenwoordig de standaard is in onze westerse democratieën en realiseren we ons dat het vermogen tot democratische oordeelsvorming  over overheidsoptreden, gelimiteerd is door de hoeveelheid informatie die we hebben.
Bradley Manning is voor mij een held en een enorme inspiratie. Dagelijks realiseer ik me hoeveel hij betekent voor de wereld en welke hoge prijs hij daarvoor betaalt. Door hem doe ik elke dag mijn best ook iets voor de wereld te betekenen en de grootste dienst die we hem kunnen bewijzen, is bijdragen tot de verwezenlijking van zijn idealen.